Tedaviler ve Uygulanan İşlemler

Fakoemülsifikasyon yöntemi ile katarakt ameliyatı

Katarakt, göz merceğinin zamanla saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasıdır. Günümüzde en sık uygulanan cerrahi yöntem, ultrasonik enerji ile bulanıklaşmış merceğin küçük bir kesiden parçalanarak temizlendiği fakoemülsifikasyon (fako) yöntemidir. İşlem sonrasında göze yapay bir göz içi lens yerleştirilir.

Fako cerrahisi, ileri düzeyde görme kaybına yol açan katarakt vakalarında uygulanır ve genellikle topikal veya lokal anestezi ile, tek seansta ve dikişsiz olarak gerçekleştirilir. İşlem süresi göz başına ortalama 10-20 dakika arasında değişir; ameliyat sonrası kısa süreli iyileşme dönemi ve düzenli kontrol takibi gerekir.

Monofokal, torik, EDOF ve trifokal lens seçenekleri

Katarakt ameliyatı sırasında gözden çıkarılan doğal merceğin yerine yapay bir göz içi lens yerleştirilir. Bu lensler yapılarına göre farklı görme mesafelerinde netlik sağlayabilir: monofokal lensler tek bir mesafeye odaklanırken, torik lensler ek olarak astigmatizmayı düzeltir, EDOF ve trifokal lensler ise uzak-orta-yakın mesafelerde gözlük bağımlılığını azaltmayı hedefler.

Hangi lens türünün uygun olacağı; gözün biyometrik ölçümleri, kornea yapısı, günlük yaşam alışkanlıkları ve genel göz sağlığı değerlendirilerek belirlenir. Lens seçimi ameliyat öncesi detaylı görüşme ve ölçümlerle netleştirilir.

• Monofokal lens: tek mesafede net görme hedefler
• Torik lens: astigmatizma varlığında kullanılır
• EDOF (Vivity) lens: uzatılmış odak derinliği sağlar
• Trifokal lens: uzak, orta ve yakın mesafede görme hedefler

İkincil katarakt (kapsül kesafeti) tedavisi

Katarakt ameliyatından bir süre sonra, lensin yerleştirildiği arka kapsülde bulanıklaşma gelişebilir; bu durum ikincil katarakt olarak bilinir. YAG lazer kapsülotomi, bu bulanık kapsülün ortasında lazerle küçük bir açıklık oluşturularak görüşün yeniden netleşmesini sağlayan ağrısız, ameliyathane gerektirmeyen bir işlemdir.

İşlem birkaç dakika sürer, damla anestezisi ile poliklinik şartlarında uygulanır ve genellikle tek seansta tamamlanır. İşlem sonrası kısa bir gözlem süresinin ardından hasta günlük hayatına dönebilir.

Selektif lazer trabeküloplasti ile göz tansiyonu kontrolü

SLT (Selektif Lazer Trabeküloplasti), göz içi sıvının drenajını sağlayan dokuya düşük enerjili lazer uygulanarak göz tansiyonunun düşürülmesini hedefleyen, özellikle açık açılı glokom ve göz tansiyonu yüksekliği olan hastalarda tercih edilen bir yöntemdir.

İşlem damla anestezisi ile poliklinik ortamında uygulanır, birkaç dakika sürer ve genellikle günlük aktivitelere kısa sürede dönülebilir. Etkisi zaman içinde değerlendirilir ve gerektiğinde tekrarlanabilir.

İlerlemiş glokomda cerrahi drenaj çözümü

Xen jel stent, damla ve lazer tedavisine yeterli yanıt alınamayan glokom vakalarında, göz içi sıvının kontrollü şekilde tahliyesini sağlamak amacıyla göz içine yerleştirilen küçük bir mikro tüptür. Minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir.

Uygulama ameliyathane şartlarında, lokal anestezi ile gerçekleştirilir; işlem süresi vakaya göre değişmekle birlikte kısa sürede tamamlanır. Ameliyat sonrasında düzenli kontrol muayeneleri ile göz tansiyonu takip edilir.

Diyabetik retinopati ve retina damar hastalıklarında lazer tedavisi

Argon lazer fotokoagülasyon, özellikle diyabete bağlı retina hasarında (diyabetik retinopati) ve bazı retina damar tıkanıklıklarında, retinadaki hasarlı veya oksijensiz kalmış bölgelerin lazerle tedavi edilerek yeni damar oluşumunun ve ilerleyen hasarın önlenmesini hedefleyen bir yöntemdir.

İşlem damla anestezisi ile poliklinik şartlarında uygulanır, bir veya birden fazla seansta tamamlanabilir. Tedavi sonrası düzenli retina takibi önemlidir.

Sarı nokta hastalığı ve retina ödeminde ilaç uygulaması

İntravitreal enjeksiyon, göz içine doğrudan ilaç uygulanmasıdır ve yaşa bağlı sarı nokta hastalığı (maküla dejenerasyonu), diyabetik maküla ödemi ve bazı retina damar tıkanıklıklarının tedavisinde kullanılır. Uygulanan ilaçlar, anormal damar oluşumunu ve sıvı birikimini azaltmayı hedefler.

İşlem steril koşullarda, damla anestezisi ile poliklinik ortamında yapılır ve birkaç dakika sürer. Tedavi genellikle belirli aralıklarla tekrarlanan enjeksiyon seansları şeklinde planlanır ve düzenli retina takibi gerektirir.

Gözde et yürümesi tedavisi

Pterjium (halk arasında "gözde et yürümesi"), göz beyaz tabakası ve konjonktivadan köken alan, zamanla kornea üzerine doğru ilerleyebilen bir doku büyümesidir. Görme ekseni etkilendiğinde veya tekrarlayan irritasyon oluştuğunda cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Cerrahi tedavide, dokunun çıkarılmasının ardından nüks riskini azaltmak amacıyla genellikle konjonktival greft uygulanır. İşlem lokal anestezi ile ameliyathane şartlarında yapılır ve süresi vakanın büyüklüğüne göre değişir. Sonrasında göz üzerinde bir süre koruyucu bakım uygulanır.

Meibomian bez disfonksiyonuna bağlı kuru gözde tedavi

Kuru göz hastalığının önemli bir kısmı, göz kapağındaki meibomian bezlerin işlev bozukluğuna bağlıdır. IPL (yoğun nabızlı ışık) ve ışık modülasyonu tedavileri, bu bezlerin işlevini desteklemeyi ve gözyaşı film tabakasının kalitesini iyileştirmeyi hedefleyen, ilaç dışı destekleyici yöntemlerdir.

Tedavi poliklinik şartlarında, göz kapağı çevresine uygulanan kısa ışık seansları şeklinde gerçekleştirilir. Genellikle belirli aralıklarla tekrarlanan birkaç seans önerilir ve etkinlik zamanla değerlendirilir.

Göz tembelliği ve çocukluk çağı görme kusurlarında değerlendirme

Çocukluk çağında görme gelişiminin erken dönemde değerlendirilmesi, göz tembelliği (ambliyopi), şaşılık ve kırma kusurlarının zamanında tespiti açısından önemlidir. Muayenede görme keskinliği, göz hizalanması ve kırma kusuru ölçümleri yapılır.

Ambliyopi tespit edilen çocuklarda tedavi planı; gözlük kullanımı, kapama tedavisi veya altta yatan nedene yönelik yaklaşımlarla oluşturulur ve düzenli aralıklarla kontrol muayeneleri ile takip edilir.

Görme alanı, OCT, kornea topografisi, biyometri, pakimetri ve fundus görüntüleme

Doğru tanı ve tedavi planlaması için çeşitli tanısal cihazlarla ölçüm ve görüntüleme yapılır. Görme alanı testi glokomda görme kaybının derecesini ve ilerleyişini değerlendirir; OCT (optik koherens tomografi) retina ve optik sinir tabakalarının kesitsel görüntülenmesini sağlar; kornea topografisi kornea yüzey düzensizliklerini haritalar.

Biyometri, katarakt ameliyatı öncesinde göz içi lens gücünün hesaplanmasında kullanılır; pakimetri kornea kalınlığını ölçer; fundus fotoğrafı ve florasein anjiyografi (FFA) ise retina ve damar yapısının değerlendirilmesinde kullanılır. Bu tanısal işlemler klinikte bulunan görüntüleme cihazlarıyla gerçekleştirilir.

Aşağıdaki tabloda klinikte uygulanan başlıca işlemler; genel olarak hangi durumlarda tercih edildiği, yaklaşık süresi ve anestezi türü ile özetlenmiştir. Süre ve uygulama şekli, hastanın klinik durumuna göre değişebilir.