Gözde Et Yürümesi (Pterjium)

Pterjiumun gelişiminde en sık suçlanan etken, ultraviyole (UV) ışınlarına uzun süreli ve kümülatif maruziyettir. Güneş ışığının göz yüzeyine, özellikle burun tarafından yansıyarak ulaşan UV bileşeni, konjonktiva dokusunda zamanla dejeneratif değişikliklere yol açar ve bu bölgede anormal bir doku büyümesini tetikleyebilir.

UV maruziyetine ek olarak, sürekli rüzgâra, toza ve kuru havaya maruz kalma da göz yüzeyinde kronik bir tahriş oluşturarak pterjium gelişimine zemin hazırlayan etkenler arasında sayılır. Bu nedenle açık havada, rüzgârlı ve güneşli ortamlarda uzun süre çalışan veya vakit geçiren kişilerde pterjium görülme sıklığı artmaktadır.

Genetik yatkınlık, kuru göz zemini ve bazı mesleki maruziyetler (denizcilik, tarım, inşaat gibi açık havada uzun süre çalışılan meslekler) de pterjium gelişiminde katkıda bulunan diğer etmenler arasında değerlendirilir.

Pterjium erken evrede çoğu zaman belirti vermeyebilir veya yalnızca kozmetik bir görünüm farkı olarak fark edilir. Hastalık ilerledikçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir.

• Göz akında, genellikle burun tarafında, üçgen biçiminde pembemsi-etli bir doku fark edilmesi
• Göz yüzeyinde kronik kızarıklık, batma ve yabancı cisim hissi
• Kuruluk, sulanma ve kaşıntı gibi göz yüzeyi rahatsızlıkları
• Doku korneaya doğru ilerledikçe astigmatizmaya bağlı bulanık görme
• İleri olgularda dokunun görme eksenine ulaşarak doğrudan görme keskinliğini etkilemesi
• Göz hareketlerinde çekilme hissi veya kısıtlılık (nadir, ileri olgularda)

Pterjiumun her olgusunda cerrahi tedavi gerekmez; birçok hafif ve stabil olgu yapay gözyaşı damlaları ve düzenli takiple yönetilebilir. Ancak bazı klinik durumlarda cerrahi tedavi önerilir.

• Dokunun görme eksenine yaklaşması veya görme eksenini tehdit etmesi
• Pterjiuma bağlı belirgin ve ilerleyici astigmatizma gelişmesi
• Tekrarlayan iltihaplanma (pterjium enflamasyonu) atakları
• Göz hareketlerinde kısıtlılık gelişmesi
• Kalıcı, tedaviye dirençli batma ve tahriş şikayetleri
• Hastanın kozmetik görünümden belirgin şekilde rahatsızlık duyması

Cerrahi kararı, dokunun büyüklüğü, ilerleme hızı, görme üzerindeki etkisi ve hastanın genel göz yüzeyi durumu birlikte değerlendirilerek verilir.

Pterjium cerrahisinde temel hedef, anormal dokunun çıkarılmasının yanı sıra dokunun tekrar gelişme (nüks) olasılığını olabildiğince azaltmaktır. Yalnızca dokunun çıkarılıp altta çıplak konjonktivanın bırakıldığı eski yöntemlerde nüks oranının belirgin şekilde yüksek olduğu bilinmektedir.

Günümüzde tercih edilen yaklaşımlardan biri, pterjium dokusu çıkarıldıktan sonra ortaya çıkan konjonktiva açıklığının, genellikle aynı gözün üst-dış bölgesinden alınan sağlıklı bir konjonktival doku parçası (otogreft) ile kapatılmasıdır. Bu konjonktival otogreft tekniği, çıplak sklera yüzeyinin kapatılmasını sağlayarak dokunun yeniden büyümesi için gerekli zemini önemli ölçüde azaltır.

Konjonktival otogreft eklenen cerrahi tekniklerin, greftsiz yöntemlere kıyasla nüks oranını azalttığı literatürde geniş kabul gören bir bulgudur. Bu nedenle özellikle nüks riski daha yüksek olan geniş veya ilerlemiş pterjium olgularında otogreft uygulaması sıklıkla tercih edilen bir yaklaşımdır.

Pterjium gelişimini tamamen önleyecek kesin bir yöntem bulunmamakla birlikte, göz yüzeyinin UV ışınları, rüzgâr ve toza maruziyetini azaltmaya yönelik basit önlemler risk faktörlerini azaltmada yardımcı olabilir.

• Güneşli ortamlarda UV korumalı, yan kapamalı güneş gözlüğü kullanmak
• Açık havada, özellikle öğle saatlerinde uzun süre kalınacaksa şapka veya siperlikli başlık kullanmak
• Rüzgârlı ve tozlu ortamlarda gözleri koruyucu gözlükle korumak
• Göz kuruluğu şikayeti olan kişilerin düzenli yapay gözyaşı kullanmayı ihmal etmemesi
• Göz yüzeyinde kalıcı kızarıklık, doku büyümesi veya tahriş fark edildiğinde vakit kaybetmeden göz hekimine başvurmak