Kuru Göz Şikâyet Değerlendirme Testi

Kuru Göz Şikâyet Değerlendirme Testi, oftalmolojide sık kullanılan OSDI (Ocular Surface Disease Index) mantığından esinlenerek hazırlanmış özgün bir farkındalık anketidir. Son bir hafta içinde yaşadığınız göz yüzeyi şikâyetlerinin sıklığını ve bu şikâyetlerin okuma, ekran kullanımı, gece araç kullanma gibi günlük aktivitelerinizi ne kadar etkilediğini sorgular.

Test sonunda elde ettiğiniz puan bir tanı değildir; sadece şikâyetlerinizin öznel şiddetini sayısallaştırır. Kuru göz hastalığının kesin değerlendirmesi, göz yüzeyine yönelik muayene bulguları ile birlikte yapılır.

Göz yüzeyini kaplayan gözyaşı filmi tek bir sıvı tabakası değildir; üç katmandan oluşur: kirpik diplerindeki meibomian bezlerinden salgılanan en dıştaki yağ (lipid) tabakası, ortadaki sulu (aköz) tabaka ve gözün en dış yüzeyine yapışmayı sağlayan içteki müsin tabakası.

• Lipid tabaka: gözyaşının buharlaşmasını yavaşlatır; meibomian bez fonksiyon bozukluğunda incelir.
• Aköz tabaka: gözyaşı bezinden salgılanır; üretim azlığında miktar yetersizliği oluşur.
• Müsin tabaka: gözyaşının göz yüzeyine düzgün yayılmasını sağlar.

Günümüzde kuru göz olgularının büyük bölümünde temel sorun gözyaşı üretiminin azlığından çok, lipid tabaka yetersizliğine bağlı aşırı buharlaşmadır. Bu nedenle kirpik dibi bakımı (kapak hijyeni) tedavinin önemli bir parçasıdır.

Bu testteki şikâyetler kuru göze özgü değildir. Blefarit (kirpik dibi iltihabı), göz alerjisi, bazı sistemik ilaçların yan etkileri ve kontakt lens kullanımı da benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle test sonucu; muayene, gözyaşı film testleri ve göz yüzeyi değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Bilgisayar, telefon ve tablet gibi ekranlara odaklanırken göz kırpma sıklığı belirgin şekilde azalır; normalde dakikada 15-20 kez kırpılan gözler, ekran başında bu sayının çok altına inebilir. Kırpma sıklığının azalması gözyaşı filminin göz yüzeyinde daha uzun süre kalması ve daha hızlı buharlaşmasına yol açar.

• 20-20-20 kuralı: her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 adım (yaklaşık 6 metre) uzağa bakmak.
• Ekranı göz hizasının biraz altına yerleştirmek, göz kapaklarının daha fazla kapanmasını ve göz yüzeyinin daha az açıkta kalmasını sağlar.
• Bilinçli olarak sık ve tam kırpma alışkanlığı kazanmak.
• Ortam nemini artırmak, klima ve rüzgâr gibi kurutucu etkenlerden kaçınmak.

Muayenede kuru göz şikâyetlerinin nedenini ve şiddetini ortaya koymak için çeşitli testler kullanılabilir:

Gözyaşı kırılma zamanı (TBUT)

Göz yüzeyine damlatılan boya sonrası gözyaşı filminin ne kadar sürede bozulduğunu ölçer.

Boyama testleri

Fluorescein veya lissamine yeşili gibi boyalarla göz yüzeyindeki hasarlı hücreler görüntülenir.

Schirmer testi

Alt göz kapağına yerleştirilen kâğıt şeritle gözyaşı üretim miktarı ölçülür.

Meibografi

Kirpik dibindeki meibomian bezlerin yapısı özel görüntüleme ile incelenir.