Renk Görme Ön Değerlendirme Testi

Renkli görme, retinanın merkezi bölgesinde (makula) yoğunlaşan koni fotoreseptör hücreleri sayesinde gerçekleşir. Üç ayrı koni tipi bulunur: uzun dalga boyuna duyarlı L koniler (kırmızı bölge), orta dalga boyuna duyarlı M koniler (yeşil bölge) ve kısa dalga boyuna duyarlı S koniler (mavi bölge). Beyin, bu üç koni tipinden gelen sinyalleri kıyaslayarak milyonlarca renk tonunu ayırt edebilir. Bu üçlü sistemin herhangi bir bileşeninde işlev azalması ya da eksikliği, renk algısında belirli eksenlerde değişikliğe yol açar.

Koni hücrelerinden gelen sinyaller optik sinir aracılığıyla beyindeki görme merkezlerine taşınır. Dolayısıyla renk görme yalnızca retinanın değil, optik sinirin ve görme yollarının da sağlıklı çalışmasına bağlıdır. Bu nedenle renk görme değişiklikleri bazen retina dışı nedenlerle de ortaya çıkabilir.

Renk görme kusurları genel olarak iki eksende sınıflandırılır. Kırmızı-yeşil ekseni kusurları (protan ve deutan grubu olarak adlandırılan alt tipler) toplumda en sık görülen gruptur ve L veya M konilerinin işlevindeki değişikliklerle ilişkilidir. Mavi-sarı ekseni kusurları (tritan grubu) ise S konilerini ilgilendirir ve çok daha az sıklıkta görülür.

Doğuştan (kalıtsal) renk görme kusuru

En sık görülen kırmızı-yeşil ekseni kusurları X kromozomu üzerindeki genlerle ilişkilidir; bu nedenle erkeklerde kadınlara göre belirgin şekilde daha sık görülür. Kalıtsal renk görme kusuru doğumdan itibaren mevcuttur, yaşam boyunca genellikle sabit seyreder, ilerlemez ve başka bir göz hastalığına işaret etmez. Çoğu kişi bu durumu çocukluk döneminde okulda yapılan taramalarla ya da yetişkinlikte tesadüfen fark eder.

Sonradan kazanılmış renk görme değişikliği

Renk algısında sonradan ortaya çıkan bir değişiklik, kalıtsal kusurdan farklı olarak altta yatan bir göz veya sinir hastalığının işareti olabilir. Optik sinir hastalıkları (örneğin optik nörit), glokom, bazı retina hastalıkları (özellikle sarı nokta bölgesini ilgilendiren tablolar), katarakt ve bazı ilaçların (örneğin bazı verem ilaçları, hidroksiklorokin gibi ajanlar) yan etkileri, renk görmede -sıklıkla mavi-sarı ekseninde- değişikliklere yol açabilir. Sonradan kazanılmış renk görme değişiklikleri genellikle tek gözde daha belirgin olabilir ve zamanla ilerleyebilir.

Test, psödoizokromatik plaka prensibiyle çalışır: farklı renk ve tonlarda noktalardan oluşan bir zemin üzerine, benzer parlaklıkta ancak farklı renk tonunda noktalarla bir şekil (genellikle bir rakam) gizlenir. Renk ayırt etme becerisi tipik olduğunda bu şekil kolayca seçilirken, belirli bir renk ekseninde zayıflık olduğunda şekil zeminle karışıp fark edilmesi zorlaşabilir veya farklı bir şekil algılanabilir.

• Ekranınızın renk profili ve kalibrasyonu cihazdan cihaza farklılık gösterir; aynı plaka farklı ekranlarda az ya da çok farklı tonlarda görüntülenebilir.
• Ortam ışığı, ekran parlaklığı ve ekrana bakış açısı, renklerin algılanışını değiştirebilir.
• Telefon veya bilgisayarınızdaki gece modu, mavi ışık filtresi veya sıcaklık ayarları renk tonlarını belirgin şekilde kaydırabilir; bu ayarları kapalı tutmanız önerilir.
• Güneş gözlüğü, renkli kontakt lens veya renk katkılı gözlük camı kullanıyorsanız test sırasında bunları çıkarmanız gerekir.

Plakaların bir kısmında zorlanmanız, mutlaka bir renk görme kusurunuz olduğu anlamına gelmez; ekran kaynaklı etkenler ya da dikkat dağınıklığı da sonucu etkileyebilir. Buna karşılık birden fazla plakada tutarlı şekilde zorlanma yaşıyorsanız, bunun nedenini araştırmak için standart plaka setleriyle yapılan resmî bir renk görme muayenesi düşünülebilir. Böyle bir muayenede gerekirse ek görüntüleme ve göz dibi değerlendirmesi de yapılarak sonradan gelişen bir nedenin olup olmadığı araştırılır.

Kalıtsal renk görme kusuru olan kişilerin büyük çoğunluğu günlük yaşamda ciddi bir kısıtlama yaşamaz; ancak trafik ışıkları, renk kodlu grafik ve şemaların okunması, bazı elektrik-elektronik işleri veya belirli askerî/havacılık meslekleri gibi renk ayrımının kritik olduğu alanlarda resmî test sonuçları kariyer planlamasında belirleyici olabilir. Bu tür meslekî başvurularda geçerli olan, yetkili kurumların kabul ettiği standart test sonuçlarıdır; bu sayfadaki ön değerlendirme resmî işlemler için kullanılamaz.