Kontrast Duyarlılık Testi
Görme keskinliğiniz tam çıksa bile kontrast duyarlılığınız düşmüş olabilir; bu durum özellikle gece sürüşü, sisli-puslu havalarda görme ve alacakaranlıkta yön bulma gibi durumlarda fark edilir. Bu test, düşük kontrastlı şekilleri ayırt etme becerinize dair genel bir ön fikir verir; tanı aracı değildir ve resmî bir muayenenin yerini tutmaz.
Bu test bir tanı aracı değildir. Yalnızca farkındalık oluşturmak ve hekime başvururken şikâyetlerinizi düzenlemenize yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Sonuç ne olursa olsun tanı ancak göz muayenesi ile konur.
Verdiğiniz yanıtlar yalnızca tarayıcınızda işlenir, tarafımıza iletilmez ve kaydedilmez.
Ekran kalibrasyonu: Henüz yapılmadı. Kalibrasyon olmadan da teste başlayabilirsiniz, ancak sonuç yalnızca yaklaşık bir fikir verir.
Ekran testleri gerçek muayenedeki standart koşulları (kalibre optotip, sabit aydınlatma, ölçülmüş mesafe) taklit edemez; sonuçlar yaklaşıktır ve göz muayenesinin yerini tutmaz.
Teste başlamadan önce
- Ekran parlaklığını en yükseğe alın; gece modu / karanlık mod kapalı olsun.
- Odayı iyi aydınlatın ama ekranda yansıma olmamasına dikkat edin.
- Kalibrasyonda girdiğiniz mesafeden bakın (önerilen 2 metre).
- Her zamanki gözlüğünüzle yapın; önce sağ, sonra sol göz.
- Optotipin boyutu sabit kalır, yalnızca soluklaşır. Göremediğinizde “Seçemiyorum” seçeneğini kullanın.
Kontrast duyarlılığı nedir, görme keskinliğinden farkı nedir?
Görme keskinliği (netlik), siyah-beyaz gibi yüksek kontrastlı ortamda görebildiğiniz en küçük harf veya şekli ölçer ve genellikle 'Snellen tablosu' ile değerlendirilir. Kontrast duyarlılığı ise gri tonlar arasındaki küçük farkları, yani düşük kontrastlı ayrıntıları ayırt edebilme becerinizi ölçer. İki kişi aynı görme keskinliğine sahip olsa da, kontrast duyarlılıkları oldukça farklı olabilir.
| Özellik | Görme keskinliği | Kontrast duyarlılığı |
|---|---|---|
| Ölçtüğü şey | En küçük ayrıntıyı görebilme | Düşük kontrastlı ayrıntıyı görebilme |
| Tipik test ortamı | Yüksek kontrast (siyah harf/beyaz zemin) | Azalan kontrastlı şekiller |
| Günlük hayattaki karşılığı | Gündüz ışığında net görme | Gece, sis, alacakaranlıkta görme |
| Erken katarakt ile ilişkisi | Uzun süre normal kalabilir | Erken evrede düşebilir |
Kontrast duyarlılığı neden önemli?
Günlük yaşamın birçok görevi aslında düşük kontrastlı ortamlarda gerçekleşir. Gece araç kullanırken karşı yönden gelen farların parlaması, yağmurlu veya sisli havada yol çizgilerinin seçilmesi, alacakaranlıkta bir merdiven basamağının fark edilmesi, kalabalık ve loş bir ortamda bir yüzü tanıma gibi durumlar, yüksek kontrast tabloları ile ölçülen klasik görme keskinliğinden çok, kontrast duyarlılığına bağlıdır.
- Gece araç kullanımı ve karşıdan gelen far ışığına karşı görme kalitesi
- Sisli, puslu veya yağmurlu havada net görebilme
- Alacakaranlıkta merdiven, basamak veya kaldırım kenarını fark etme
- Loş ortamda yüz ifadelerini ve ayrıntıları ayırt etme
- Beyaz zemin üzerine açık renkli yazıları okuma
Kontrast duyarlılığını düşüren durumlar
- Erken katarakt
- Göz merceğindeki hafif bulanıklaşma, görme keskinliği tablosunda tam puan alınsa bile kontrast duyarlılığını belirgin şekilde düşürebilir. Bu nedenle bazı kişiler 'gözlük numaram tam ama net göremiyorum' şikâyetiyle başvurur.
- Glokom
- İlerlemiş glokom olgularında görme alanı kaybının yanı sıra kontrast duyarlılığında da azalma görülebilir.
- Diyabetik retinopati
- Retina damarlarını etkileyen bu tablo, merkezi görme keskinliği korunsa bile kontrast algısını bozabilir.
- Kuru göz
- Gözyaşı tabakasındaki düzensizlik, özellikle gün içinde dalgalanan bir kontrast ve netlik kaybına yol açabilir.
- Kornea bulanıklıkları
- Kornea yüzeyindeki veya dokusundaki düzensizlikler ışığı dağıtarak kontrastı azaltabilir.
- Arka kapsül kesifleşmesi
- Katarakt ameliyatı sonrasında mercek kesesinin arka yüzünde zamanla gelişebilen incelmiş bulanıklık, benzer şekilde kontrast duyarlılığını düşürebilir.
'Gündüz iyi görüyorum ama gece zorlanıyorum' şikâyeti
Bu şikâyet, oftalmoloji pratiğinde sık karşılaşılan ve genellikle kontrast duyarlılığı sorununa işaret eden bir tablodur. Gündüz yüksek kontrastlı aydınlık ortamda göz, sınırlı bir kontrast kaybını telafi edebilirken; gece düşük ışık ve düşük kontrast koşullarında bu telafi mekanizması yetersiz kalır ve şikâyet belirginleşir. Böyle bir yakınmanız varsa, standart görme keskinliği testi normal çıksa bile altta yatan nedeni araştırmak için kontrast duyarlılığına yönelik ayrıca bir değerlendirme yapılması gerekir.
Bu test nasıl yapılır?
- Ekranınızın parlaklığı önerilen düzeye ayarlanır ve kısa bir kalibrasyon adımı uygulanır.
- Sabit boyutlu Landolt C halkaları (açık ucu farklı yönlerde olan halka şekilleri) ekranda gösterilir.
- Halkaların zemine göre kontrastı basamak basamak azaltılır.
- Her seferinde tek gözünüzü kapatarak, günlük hayatta kullandığınız gözlük veya lensinizle teste devam etmeniz istenir.
- Halkanın açık ucunu ayırt edemediğiniz basamak, o göz için yaklaşık kontrast eşiğinizi gösterir.
Ekran parlaklığı ve ortam aydınlatmasının etkisi
Sonucun yorumu ve sınırlılıkları
Düşük basamaklarda zorlanma, kontrast duyarlılığınızın beklenenin altında olabileceğine dair bir işaret sayılabilir; ancak bunun tek başlı sebebi olan durumu (erken katarakt mi, kuru göz mü, başka bir neden mi) belirlemek mümkün değildir. Ekran, ortam ışığı ve dikkat gibi etkenler de sonucu değiştirebileceğinden, bu test klinik ortamda standart aydınlatma ve kalibre edilmiş tablolarla yapılan ölçümün yerini tutmaz. Test yalnızca, konuyu göz hekiminizle konuşmanız gerekip gerekmediğine dair bir yönlendirme sağlar.
Ne zaman göz hekimine başvurulmalı?
Gözlük numaranız güncel olduğu halde gece net göremiyorsanız
Bu, kontrast duyarlılığı ile ilgili bir sorunu düşündürebilir.
Farların etrafında hale veya parlama fark ediyorsanız
Erken katarakt veya kornea ile ilgili bir durumun işareti olabilir.
Sisli/puslu havada belirgin şekilde zorlanıyorsanız
Kontrast duyarlılığınızın değerlendirilmesi faydalı olabilir.
Görme keskinliğiniz tam olduğu halde günlük işlerde görsel zorluk yaşıyorsanız
Standart tablo dışında ek bir değerlendirme gerekebilir.
Daha önce katarakt ameliyatı olduysanız ve zamanla bulanıklık hissediyorsanız
Arka kapsül kesifleşmesi açısından muayene önerilir.
Kontrast duyarlılık testi hakkında sık sorulan sorular
İlgili sayfalar
Kaynakça
- American Academy of Ophthalmology (AAO)
- Türk Oftalmoloji Derneği
Bu test bir tanı aracı değildir. Yalnızca farkındalık oluşturmak ve hekime başvururken şikâyetlerinizi düzenlemenize yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Sonuç ne olursa olsun tanı ancak göz muayenesi ile konur.
Verdiğiniz yanıtlar yalnızca tarayıcınızda işlenir, tarafımıza iletilmez ve kaydedilmez.
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi kararı kişiye özeldir ve muayene sonrası verilir.
Şikâyetlerinizi muayenede değerlendirelim
Test sonucunuz ne olursa olsun kesin değerlendirme göz muayenesi ile yapılır. Op. Dr. Ferşat Muhacir ile randevu oluşturabilirsiniz.