Katarakt Belirtileri: 10 Erken İşaret

Kataraktın en tipik belirtisi, göz merceğinin saydamlığını yitirmesine bağlı olarak ortaya çıkan bulanık veya puslu görmedir. Normalde ışık, saydam mercekten kırılarak retinaya net bir şekilde ulaşır. Mercek içindeki protein yapıların zamanla bir araya gelip kümeleşmesi, ışığın düzenli geçişini engeller ve görüntü sanki buğulu bir camdan bakılıyormuş gibi algılanır.

Bu bulanıklık genellikle her iki gözde de eş zamanlı ilerlemez; bir gözde daha belirgin olabilir. Başlangıçta yalnızca ayrıntılı işlerde (okuma, ekran kullanımı) fark edilirken, katarakt ilerledikçe günlük yaşamın her alanında etkisini gösterir.

Katarakt nedeniyle bulanıklaşan mercek yapısı, göze giren ışığı düzenli bir odak noktasında toplayamaz ve ışık göz içinde saçılır. Bu saçılma, özellikle geceleri karşıdan gelen far ışıklarının veya sokak lambalarının etrafında halkalar (hale) ve rahatsız edici bir parlama (glare) hissi olarak algılanır.

Bu belirti sıklıkla merceğin arka kapsül altı bölgesinde yoğunlaşan katarakt türlerinde daha erken ve belirgin ortaya çıkar; gündüz güneş ışığında da benzer bir rahatsızlık hissedilebilir.

Işık saçılması ve kontrast duyarlılığındaki azalmanın birleşimi, gece koşullarında görmeyi belirgin şekilde zorlaştırır. Karşıdan gelen araç farları hem gözü kamaştırır hem de yol üzerindeki cisimlerin seçilmesini güçleştirir.

Birçok hasta kataraktın ilk fark edilir etkisini gece araç kullanırken yaşar; gündüz görme keskinliği görece korunmuş olsa da alacakaranlıkta ve gece koşullarında belirgin bir güçlük ortaya çıkabilir.

Katarakt ilerledikçe mercek dokusu sarımsı-kahverengi bir renk alabilir; bu değişim nükleer sklerotik katarakt olarak bilinen türde daha belirgindir. Sararan mercek, özellikle mavi ve mor tonların gözlenmesini zorlaştırır ve tüm görüntüye hafif sarımsı bir ton hakim olur.

Bu değişim çok yavaş geliştiği için kişi genellikle kendisi fark etmez; renklerin eskisi kadar canlı olmadığını genellikle katarakt ameliyatı sonrası, karşılaştırma imkanı bulduğunda anlar.

Mercek içindeki protein birikimi, merceğin kırıcılık gücünü de değiştirebilir. Bu durum, kısa aralıklarla gözlük numarasının değişmesine, özellikle miyopik yönde bir kaymaya yol açabilir.

Yeni yazdırılan gözlüğün beklenenden kısa sürede işe yaramaz hale gelmesi, altta yatan katarakt sürecinin bir işareti olabilir ve göz muayenesinde biyometri ve mercek değerlendirmesi ile netleştirilir.

Bulanıklaşan mercekten geçen ışık miktarı azaldığından, retinaya ulaşan görüntü daha az kontrastlı hale gelir. Bunu telafi etmek için kişi, okuma ve yakın çalışma sırasında istemsizce daha fazla ışık aramaya başlar.

Aynı düzeyde bir metni önceden rahatça okuyabilirken artık masa lambasına yaklaşma veya ortam ışığını artırma ihtiyacı, kontrast duyarlılığındaki azalmanın günlük yaşama yansıyan somut bir örneğidir.

Katarakt, mercek içinde homojen olmayan yoğunluk bölgeleri oluşturduğunda, göze giren ışık tek bir odak noktası yerine birden fazla noktaya dağılabilir. Bu durum, diğer göz kapalıyken bile aynı gözde bir cismin iki veya daha fazla görüntüsünün algılanmasına, yani monoküler diplopiye yol açabilir.

Tek gözde çift görme, kornea düzensizlikleri gibi başka nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden, ayırıcı tanı için biyomikroskopik muayene ve gerektiğinde topografi değerlendirmesi yapılması gerekir.

Bazı katarakt türlerinde merceğin kırıcılık gücü artar ve kişi yaşla birlikte azalmasını beklediği yakın gözlüğüne olan ihtiyacının azaldığını, hatta geçici olarak gözlüksüz okuyabildiğini fark edebilir. Halk arasında ikinci görme olarak adlandırılan bu durum aslında merceğin katarakta bağlı optik değişiminin bir sonucudur.

Bu geçici iyileşme hissi yanıltıcı olabilir; altta yatan katarakt süreci devam ettiği için bir süre sonra genel görme kalitesi yeniden bozulmaya başlar.

Kontrast duyarlılığı, birbirine yakın tonlardaki cisimleri birbirinden ayırt edebilme yeteneğidir. Katarakta bağlı ışık saçılması bu yeteneği düşürür; kişi özellikle sisli, alacakaranlık veya loş ortamlarda basamakları, bordürleri veya yüz ifadelerini eskisi kadar net seçemeyebilir.

Standart görme keskinliği testlerinde (Snellen tablosu) bu belirti bazen yeterince yakalanamaz; bu nedenle klinik değerlendirmede kontrast duyarlılığı ve hastanın günlük yaşam şikayetleri birlikte ele alınır.

Katarakt ilerleyip yoğunlaştığında, normalde siyah görünen göz bebeği (pupilla) bölgesinde beyazımsı veya gri bir renk fark edilebilir hale gelir. Bu görünüm, ileri evre kataraktın dışarıdan gözle de fark edilebilen bir işaretidir ve tıpta lökokori olarak adlandırılır.

Yetişkinlerde genellikle uzun süredir ihmal edilmiş bir katarakta işaret eder; çocuklarda ise doğuştan katarakt gibi acil değerlendirme gerektiren durumların habercisi olabileceğinden görülür görülmez göz hekimine başvurulmalıdır.

Aşağıdaki tablo, belirtilerin olası anlamını ve önerilen başvuru zamanlamasını özetlemektedir. Bu bilgiler genel bir yönlendirme niteliğindedir; kesin değerlendirme ancak muayene ile yapılabilir.