Tiroid Göz Hastalığı (Graves Oftalmopatisi)

Tiroid göz hastalığında, bağışıklık sisteminin tiroid bezine yönelik ürettiği otoantikorlar göz çevresindeki (orbita içi) yağ dokusunu, bağ dokusunu ve göz hareketlerini sağlayan dış göz kaslarını da hedef alır. Bu dokularda iltihaplanma ve şişme meydana gelir, orbita içindeki hacim artışı gözün öne doğru itilmesine, göz kapaklarının pozisyonunun değişmesine ve göz hareketlerinin kısıtlanmasına yol açabilir.

Hastalık en sık Graves hastalığına bağlı hipertiroidi ile birlikte görülür; tiroid fonksiyon bozukluğunun tedavisi ile göz bulguları bazen paralel seyretmeyebilir, yani tiroid hormonları normale döndükten sonra da göz bulguları bir süre devam edebilir veya tam tersi tiroid tanısından önce göz bulguları ortaya çıkabilir.

• Göz kapağı geriliği (üst kapağın normalden yukarıda durması, gözlerin daha açık ve şaşkın bakışlı görünmesi)
• Proptozis / ekzoftalmi (gözün öne doğru çıkık görünmesi)
• Çift görme, özellikle dış göz kaslarının tutulumuna bağlı olarak bakış yönlerinde
• Göz ve göz kapaklarında kızarıklık, şişlik
• Göz kuruluğu, yabancı cisim hissi, batma ve sulanma
• Işığa hassasiyet (fotofobi)
• Göz hareketleriyle artan basınç hissi veya rahatsızlık
• İleri vakalarda görme keskinliğinde azalma

Bu belirtilerin şiddeti kişiden kişiye büyük farklılık gösterir; bazı hastalarda hafif kızarıklık ve kuruluk dışında belirgin bulgu olmazken, bazı hastalarda belirgin proptozis ve çift görme günlük yaşamı etkileyebilir.

Bu ilişkinin altında sigara dumanındaki bazı bileşenlerin orbita içi dokularda oksidatif stresi artırması ve bağışıklık sisteminin bu bölgedeki iltihaplı yanıtını şiddetlendirmesi yattığı düşünülmektedir. Bu nedenle tiroid göz hastalığı tanısı alan veya risk grubunda olan kişilere sigarayı bırakmaları güçlü şekilde önerilir.

Tiroid göz hastalığı, klinik seyir açısından aktif (iltihaplı) ve inaktif (durağan/fibrotik) olmak üzere iki döneme ayrılır. Bu ayrım, tedavi yaklaşımının belirlenmesinde önemli rol oynar; aktif dönemde iltihabı baskılamaya yönelik tedaviler ön planda iken, inaktif dönemde kalıcı değişikliklerin (örneğin kapak pozisyonu, çift görme) cerrahi olarak düzeltilmesi gündeme gelebilir.

Tiroid göz hastalığında orbita içindeki dokuların şişmesi, nadir ancak ciddi bir komplikasyon olarak optik sinire baskı yaparak optik nöropatiye yol açabilir. Görme keskinliğinde hızlı azalma veya renk görmede belirgin bozulma gibi bulgular fark edildiğinde zaman kaybetmeden göz hekimine başvurulması ve ZEISS Humphrey görme alanı ile OPTOVUE OCT görüntüleme başta olmak üzere acil değerlendirme yapılması gerekir. Bu tabloda tedavinin gecikmesi kalıcı görme kaybı riski taşır.

Tiroid göz hastalığı, adından da anlaşılacağı gibi tiroid bezinin fonksiyon bozukluğuyla yakından ilişkilidir. Bu nedenle hastalığın yönetimi, göz hekimi ve endokrinoloji uzmanının birlikte çalıştığı multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Tiroid hormon düzeylerinin dengelenmesi, göz bulgularının kontrol altına alınmasında önemli bir basamaktır; ancak göz bulgularının seyri tiroid fonksiyonlarından bağımsız bir zaman çizelgesi izleyebilir, bu nedenle her iki uzmanlık alanının eş zamanlı takibi önerilir.

Tiroid göz hastalığında göz kapağı geriliği ve proptozis nedeniyle göz yüzeyi normalden daha fazla açıkta kalabilir, göz kırpma sıklığı ve etkinliği azalabilir. Bu durum gözyaşı filminin buharlaşmasını hızlandırarak kuru göz gelişimine veya var olan kuru gözün şiddetlenmesine zemin hazırlar. Kuru göz semptomlarının yönetimi, tiroid göz hastalığı takibinin önemli bir parçasıdır.