Çocuklarda Görme Kusurları ve Tedavisi

Yenidoğan görme sistemi olgun değildir; net görme, netlik algısı ve iki gözün birlikte çalışması (binoküler görme) yaşamın ilk yıllarında kademeli olarak gelişir. Bu gelişim sürecinde görme yollarının ve beyindeki görme merkezlerinin normal şekilde olgunlaşabilmesi için gözden beyine net ve dengeli bir görüntü iletilmesi gerekir. Bu dönemde ortaya çıkan kırma kusurları, şaşılık veya göz kapağı düşüklüğü gibi durumlar, tedavi edilmezse görme gelişiminin bozulmasına yol açabilir.

1. 0-3 Ay

   Işığa Tepki ve Odaklanma Başlangıcı

   Yenidoğan ışığa ve yüzlere karşı ilgi gösterir; net görme henüz sınırlıdır. Gözlerde geçici kayma bu dönemde sık görülebilir.

2. 3-6 Ay

   İki Göz Koordinasyonu

   Gözler birlikte hareket etmeye ve nesneleri takip etmeye başlar. Bu dönemde kalıcı bir göz kayması dikkat çekici bir bulgudur.

3. 6-12 Ay

   Derinlik Algısının Gelişimi

   İki gözün birlikte çalışması ile derinlik algısı gelişir; el-göz koordinasyonu belirginleşir.

4. 1-3 Yaş

   Görme Keskinliğinde Hızlı Artış

   Görme keskinliği hızla artar; bu dönemde tespit edilmeyen kırma kusurları veya şaşılık ambliyopiye zemin hazırlayabilir.

5. 3-6 Yaş

   Görme Gelişiminin Kritik Penceresi

   Görsel korteksin plastisitesi bu yaşlarda hâlâ yüksektir; tedaviye başlama zamanı tedavi başarısını doğrudan etkiler.

6. 6-9 Yaş ve Sonrası

   Görme Gelişiminin Olgunlaşması

   Görme sistemi büyük ölçüde olgunlaşır; bu yaştan sonra başlanan tedavilerde görsel iyileşme potansiyeli giderek azalır.

Çocukluk çağında görme kusurlarının çoğu belirti vermeden ilerlediği için, çocuğun herhangi bir şikayeti olmasa bile belirli yaşlarda göz muayenesinden geçirilmesi önerilir. Aşağıdaki tablo genel bir yönlendirme niteliğindedir; ailede şaşılık, ambliyopi veya yüksek kırma kusuru öyküsü varsa muayene sıklığı hekim tarafından farklı planlanabilir.

Küçük çocuklar görme ile ilgili şikayetlerini genellikle sözel olarak ifade edemez. Bu nedenle ailelerin günlük yaşamda dikkat edebileceği bazı davranışsal ve görsel işaretler, erken tanı açısından yol gösterici olabilir.

• Gözde kayma

  Bir veya her iki gözün içe, dışa, yukarı ya da aşağı doğru kayması, özellikle yorgunluk anlarında belirginleşiyorsa değerlendirilmelidir.

• Başı yana eğerek veya çevirerek bakma

  Çocuğun nesnelere bakarken sürekli baş pozisyonu değiştirmesi, tek gözü tercih ettiğinin veya net görmediğinin işareti olabilir.

• Televizyona veya kitaba aşırı yaklaşma

  Yakın mesafeden bakma alışkanlığı miyop gibi bir kırma kusurunun belirtisi olabilir.

• Gözleri kısarak bakma

  Netliği artırmak için gözleri kısma davranışı, düzeltilmemiş bir kırma kusuruna işaret edebilir.

• Işığa karşı aşırı hassasiyet veya sulanma

  Kalıcı ışık hassasiyeti farklı bir göz muayenesi gerektiren durumlara bağlı olabilir.

• Okul başarısında ani düşüş

  Tahtayı görememe veya okurken çabuk yorulma, fark edilmemiş bir görme kusurunun okul performansına yansıması olabilir.

• Bir gözü kapatarak bakma veya sık göz ovuşturma

  Çift görme veya göz yorgunluğu ile ilişkili olabilecek davranışlardır.

Küçük çocuklarda klasik refraksiyon muayenesi her zaman kolay uygulanamayabilir; bu nedenle kliniğimizde PLUSOPTIX pediatrik otorefraktometre cihazı kullanılmaktadır. Bu cihaz, çocuğun yalnızca birkaç saniye cihaza bakması ile her iki gözün kırma kusuru, göz hizası ve pupilla büyüklüğü hakkında hızlı ve temassız bir ön değerlendirme sağlar.

PLUSOPTIX ile elde edilen sonuçlar, özellikle henüz harf tanımayan veya işbirliği kurmakta güçlük çeken küçük yaş grubundaki çocuklarda tarama amaçlı değerli bir ön bilgi sunar. Ancak bu ölçüm kesin tanı yerine geçmez; anormal bir bulgu saptandığında detaylı sikloplejik refraksiyon ve biyomikroskopik muayene ile değerlendirme tamamlanır. Kliniğimizde kullanılan tanı cihazları hakkında detaylı bilgiye aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Çocuklarda tespit edilen kırma kusurları çoğunlukla gözlük ile düzeltilir. Gözlük numarası, sikloplejik damla ile göz kaslarının geçici olarak gevşetilmesi sonrası yapılan ölçümle belirlenir; bu yöntem çocuğun gerçek kırma kusurunun daha güvenilir tespit edilmesini sağlar. Gözlük kullanımına uyum, özellikle küçük yaş grubunda ailenin desteği ile doğrudan ilişkilidir.

Ambliyopi (göz tembelliği) saptanan olgularda, iyi gören veya baskın gözün belirli sürelerle kapatılması (kapama tedavisi) ya da bulanıklaştırılması (penalizasyon) yoluyla zayıf gözün görsel gelişiminin desteklenmesi hedeflenir. Bu tedavinin başarısı, düzenli takip ve tedaviye uyumla yakından ilişkilidir; tedavi süresi ve kapama saatleri hekim tarafından çocuğun yaşına ve tembelliğin derecesine göre belirlenir.

Takibin Önemi

Tedaviye başlanan çocuklarda düzenli aralıklarla kontrol muayeneleri yapılması, hem tedavi yanıtının izlenmesi hem de gözlük numarasındaki değişikliklerin zamanında güncellenmesi açısından önemlidir. Görme gelişimi tamamlanana kadar takibin aksatılmaması, uzun vadeli görsel sonuçları doğrudan etkileyen bir faktördür.