Diyabet Hastaları Göz Muayenesini Neden Aksatmamalı?

Diyabetik retinopati, yüksek kan şekeri düzeylerinin retinadaki küçük damarlarda zamanla oluşturduğu hasar sonucu gelişir. Hastalığın erken evrelerinde retina damarlarında mikroanevrizma, sızıntı ve küçük kanamalar oluşabilir; ancak bu değişiklikler görme merkezini (makula) henüz etkilemediği sürece hasta herhangi bir görme şikayeti hissetmeyebilir.

Retinopati bulgusu tespit edildiğinde bu aralıklar kısalır ve takip sıklığı hastalığın evresine göre hekim tarafından yeniden belirlenir.

HbA1c değeri, son 2-3 aylık ortalama kan şekeri kontrolünü yansıtır ve diyabetik retinopatinin ortaya çıkış ve ilerleme hızıyla doğrudan ilişkilidir. Uzun süreli yüksek HbA1c düzeyleri, retina damarlarındaki hasarın hızlanmasına katkıda bulunur.

Kan basıncının kontrol altında tutulması da benzer şekilde önemlidir; kontrolsüz hipertansiyon, retina damarlarındaki hasarı hızlandıran ek bir risk etkenidir. Bu nedenle diyabetik retinopati yönetimi, yalnızca göz muayenesiyle sınırlı kalmayıp kan şekeri ve tansiyon takibini yürüten diğer hekimlerle koordineli şekilde sürdürülür.

• HbA1c hedefinin düzenli aralıklarla kontrol edilmesi
• Kan basıncının hedef aralıkta tutulması
• Lipid (kolesterol) düzeylerinin izlenmesi
• Sigara kullanımının bırakılması

Diyabetik makula ödemi, retinanın merkezi bölgesi olan makulada sıvı birikmesi sonucu oluşur ve diyabetik retinopatiye bağlı görme kaybının en sık nedenlerinden biridir. Bu durumda görme keskinliğinde bulanıklık, düz çizgilerin dalgalı görülmesi veya okuma güçlüğü ortaya çıkabilir.

Makula ödemi, retinopatinin herhangi bir evresinde (hafif, orta veya ileri) gelişebilir; bu nedenle sadece retinopatinin evresine değil, makula bölgesinin durumuna da ayrıca bakılması gerekir.

OCT (Optik Koherens Tomografi)

Retinanın kesitsel görüntüsünü mikron düzeyinde ayrıntıyla gösteren, ağrısız ve hızlı bir görüntüleme yöntemidir. Makula ödeminin varlığını ve tedaviye yanıtını değerlendirmede temel araçtır.

Floresein Anjiyografi (FFA)

Kola verilen özel bir boyanın retina damarlarındaki dolaşımını görüntüleyerek sızıntı, tıkanıklık ve anormal damar oluşumu (neovaskülarizasyon) alanlarını belirlemeye yarayan bir tanı yöntemidir.

Bu iki yöntem birbirini tamamlar: OCT yapısal değişiklikleri ve sıvı birikimini gösterirken, FFA damarsal işlev bozukluğunun yaygınlığı ve şiddeti hakkında bilgi verir.

Lazer Fotokoagülasyon

İleri evre diyabetik retinopatide anormal damar oluşumunu sınırlamak veya belirli sızıntı odaklarını kapatmak amacıyla uygulanan, uzun süredir kullanılan bir tedavi yöntemidir.

Göz İçi Enjeksiyon (İntravitreal Enjeksiyon)

Diyabetik makula ödeminde ve ileri evre retinopatide, göz içine uygulanan anti-VEGF veya belirli durumlarda steroid içerikli ilaçlar, damar sızıntısını azaltmayı ve makuladaki sıvı birikimini gerilemeyi hedefler. Tedavi genellikle belirli aralıklarla tekrarlanan enjeksiyonlar şeklinde uygulanır ve yanıt OCT ile izlenir.

Cerrahi Girişim

İleri evre diyabetik retinopatiye bağlı camsı cisim içi kanama veya traksiyonel retina dekolmanı gibi komplikasyonlar geliştiğinde vitreoretinal cerrahi gerekebilir.

Gebelik, önceden var olan diyabetik retinopatinin hızla ilerlemesine zemin hazırlayabilen fizyolojik ve hormonal değişiklikler içerir. Bu nedenle gebelik öncesi diyabet tanısı olan kadınların, gebelik planlanırken ve gebeliğin erken döneminde ayrıntılı göz muayenesinden geçmesi önerilir.